Osmanlı denizciliğinin zirve yaptığı Barbaros Hayrettin Paşa döneminde deryalarda gördüğümüz Piri Reis, Çaka Bey ile başlayan denizcilik kültürümüzün şüphesiz en önde gelen isimlerindendir. Piri Paşa usta bir denizci, bir kaptan olmasının yanında, aynı zamanda bir derya bilginiydi de. Haritaları, kitapları eğitim basamaklarımızın her birinde, her daim her yaştan olanlara anlatılmaktadır. Özellikle 1513 ve 1518’de çizdiği dünya haritaları, ulusça övgümüze mazhar olup; her zaman da ilk dünya haritasını çizen kimdir sorusuna gururla Piri Reis ismini haykırırız.

Piri Reis’in aldığı bütün övgüler, takdirler kanaatimizce de tartışılacak, şüphe duyulacak değildir. Fakat Piri Reis’den önce de, hem de Yeni Dünya’yı kapsar şekilde, dünya haritası çizilmiş; dolayısıyla da Piri Reis’in dünya haritaların ilk olma özelliği biraz geri planda kalmıştır. Bu yazıda Piri Reis’i ve çalışmaları herhangi bir şekilde kötüleme gibi bir amaç gütmeden, ondan yaklaşık altı sene önce 1507’de yapılan, ilk dünya haritası, Juan De La Cosa haritası anlatılmaya, tanıtılmaya çalışılacaktır.

Juan De La Cosa haritası, 1450-1510 yılları arasında yaşamış, İspanyol denizci ve haritacı Juan De La Cose tarafından 1507’de yapılmıştır. De La Cosa, Kolomb’un Yeni Dünya’ya yaptığı üç deniz seferine katılmış ve ilk seyahatte Santa Maria adlı geminin kaptanlığını yapmıştır. Cosa, Amerikaya toplam yedi kere gitmiştir. Cosa son yolculuğu sırasında yerliler tarafından öldürülmüştür.

Juan-de-la-cosa

Juan De La Cosa

Juan De La Cosa haritası bir mappa mundi’dir; yani Ortaçağ’da yapılan dünya haritaları olup, günümüz haritalarının aksine efsanelerden, şehirler hakkındaki bilgilere kadar her tür bilgi bu haritalarda bulunabilirdi. Harita 93 cm yüksekliğinde ve 183 cm genişliğindedir. Bu haritada, kendi zamanına kadar İspanyollar, Portekizliler ve diğer milletler tarafından yeni kıtada yapılan bütün keşiflere yer verir. Harita, Kolomb’un yolculuğuna gemide tanıklık edenler arasında yapılan tek haritadır. Ayrıca Kolomb’un aksine Haiti’yi bir ada olarak göstermiştir. Harita günümüzde İspanya’nın başkenti Madrid’de Museol Naval de Madrid müzesinde sergilenmektedir.

Tıpkı Piri Reis’in haritalarında olduğu gibi bunda da yapanın ismi harita üzerine not olarak düşülmüştür.

1280px-1500_map_by_Juan_de_la_Cosa_rotated

De La Cosa haritası, 1507

Yazar Hakkında

Ahmet Suat

Ahmet Suat

Mesleki olarak coğrafya bilimi ile uğraşmaktayım. Ve bunun yanında her zaman meraklısı olduğum genel kültür ile ilgili ufak şeyler karalamaktayım....

Yorum Yaz